Nhiều thủ đoạn buôn lậu, gian lận mới xuất hiện

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng, tình trạng buôn lậu hàng hóa đã có dấu hiệu giảm thiểu đáng kể, nhưng bên cạnh những dấu hiệu đáng mừng đó thì lại xuất hiện thêm nhiều thủ đoạn khác, tinh vi và mánh khóe hơn trước rất nhiều.

Muôn hình vạn trạng hình thức buôn lậu

Thủ đoạn của các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại thường là lợi dụng việc hàng hóa được phân vào luồng Xanh và luồng Vàng, tức là được miễn kiểm tra thực tế, để khai báo thuế suất 0%, trong khi thực tế lại là hàng có thuế suất cao hoặc để nhập lậu hàng hóa thuộc danh mục cấm nhập khẩu. Bên cách cách thức "qua mắt" này, gần đây các tổ chức buôn lậu lại có thêm những hình thức mới mẻ khác.

Ví dụ, doanh nghiệp chỉ đi đăng ký giấy khai nhập kinh doanh cho một số sản phẩm nhất định để hợp thức hóa số lượng, trong khi đó hàng hóa không được đăng ký trộn lẫn vào đó phải bằng một nửa số lượng mà doanh nghiệp đã khai báo tại cơ quan chức năng.

Không chỉ vậy, với những mặt hàng đi theo đường hải quan, doanh nghiệp chỉ khai báo tên sản phẩm đại diện để tránh bị cơ quan Hải Quan nghi ngờ. Đây là hình thức lợi dụng hàng quá cảnh để có thể vận chuyển hàng lậu trót lọt. Điển hình là Công ty TNHH TMDV H.N. khai báo trên manifest ban đầu là hàng tạp hóa và vật tư nông nghiệp. Sau đó DN điều chỉnh manifest sang loại hình quá cảnh sang Campuchia.


Một số DN lợi dụng loại hình gia công, SXXK khai báo là nguyên phụ liệu để gia công, SXXK nhưng thực tế là lợi dụng để NK hàng cấm. Điển hình là Công ty TNHH MB Việt Nam, mở tờ khai loại hình nhập nguyên liệu để gia công (E21) tại Chi cục Hải quan Quản lý hàng đầu tư, khai báo là vải nguyên phụ liệu may mặc, dây kéo, nút bấm…, mới 100%, xuất xứ Hàn Quốc. Kết quả kiểm tra thực tế hàng hóa lại là thiết bị điện tử, điện gia dụng, động cơ ô tô, thân xe ô tô bị cắt rời... đã qua sử dụng, mỹ phẩm các loại, thiết bị y tế.

Không chỉ là các mặt hàng lậu, phần nhiều trong số hàng hóa đó đều là sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ, và đó có phải hàng giả hàng nhái hay không thì không ai dám nói trước điều gì.

Lợi dụng kẽ hở

Không chỉ sử dụng các phương thức, thủ đoạn mới, các đối tượng còn lợi dụng sự quản lí lỏng lẻo trong hoạt động của hãng tàu, đại lý hãng tàu, công ty giao nhận, cơ quan quản lý cảng. Theo đó, một số đối tượng cấu kết với đại lý hãng tàu trong việc phát hành vận đơn gom hàng (house bill) với các thông tin không đúng với thực tế của lô hàng NK về số lượng, trọng lượng, mô tả hàng hóa, tên người nhận hàng, tên người gửi hàng... 

Có trường hợp hàng hóa thực tế hoàn toàn khác so với thông tin trên Hệ thống e-Manifest, thậm chí khác so với vận đơn gốc và manifest. Khi bị cơ quan Hải quan nghi vấn thì điều chỉnh manifest. Khi tiến hành xác minh phía Hải quan Nhật Bản thì một số container người nhận hàng thể hiện hồ sơ tại Hải quan Nhật Bản không trùng với tên người nhận hàng trên vận đơn.

Một số quy định về xử phạt của bộ luật nhà nước cũng chưa thực sự chặt chẽ nên không có tính răn đe cao. Đây chính là một kẽ hở muôn thuở mà không chỉ xảy ra với hàng nhập lậu.

Nếu muốn chấm dứt nạ buôn lậu, nạn vận chuyển hàng giả hàng nhái cần giải quyết được hết những kẽ hở nêu trên, đồng thời tìm mọi cách để cải thiện ý thức của các doanh nghiệp, nhất là những doanh nghiệp đang, đã, và sẽ có ý định làm ăn bất chính.